روایتی شخصی از ساخت یک فیلم‌جستار درباره نسبت میان انسان و فلز

امیر رحیمی، کارگردان فیلم

از نخستین روزی که ایده‌ی فیلم‌ «زخم‌های فلز» در ذهنم جرقه زد، درگیر مواجهه‌ای شدم با رابطه‌ای پیچیده، استعاری و گاه تناقض‌آمیز میان انسان و فلز. فلز برای من صرفاً ماده‌ای صنعتی و سرد نبود؛ بلکه حامل تاریخی از رنج، خشونت، زیبایی و خلاقیت بود. تصویری که هم‌زمان دست انسان را در خلق هنر و در تخریب و جنگ دخیل می‌کرد

. همین دوگانه‌ی «قلم‌زنی» و «جنگ» از ابتدا به مثابه ستون‌های مفهومی فیلم‌ام شکل گرفتند؛ دو سوی طیفی که انسان در میانه‌ی آن ایستاده، و مدام در حال انتخاب است.

ما این فیلم را به صورت گروهی نوشتیم، دیدیم، شنیدیم و ساختیم؛ که در پایان از دوستانم نام خواهم برد، و در نهایت به فیلمی رسیدیم که بیش از هر چیز، دعوتی است به تأمل و صلح. صلحی که نه حاصل قدرت، بلکه نتیجه‌ی انتخاب انسانی است. از همان آغاز، به دنبال آن بودم که مخاطب، نه تنها تصویر تقابل میان انسان و فلز را ببیند، بلکه مسیر پیچیده‌ای را نیز تجربه کند که در آن، امکان آشتی وجود دارد

.

ایده‌ی مرکزی و شکل‌گیری موتیف‌ها: در مراحل اولیه‌ی ساخت، تصویری در ذهنم نقش بست؛ قطاری در حرکت، بی‌وقفه، که گاه می‌ایستد، آدم‌ها سوار یا پیاده می‌شوند، و دوباره راه می‌افتد. این تصویر به تدریج به یکی از موتیف‌های مرکزی فیلم تبدیل شد. قطار، فراتر از یک وسیله‌ی حمل‌ونقل، استعاره‌ای شد از حرکت تاریخ، تکرار، و در عین حال توقف و تأمل. قطار در فیلم نه فقط نقش فضایی و بصری دارد، بلکه ضرب‌آهنگ روایی اثر را نیز شکل می‌دهد. در پایان، همین قطار نمادین به آینده‌ای اشاره می‌کند که در آن، فلز مجازی شده و چهره‌ای تازه به خود گرفته است، و در قالب‌هایی چون بیت‌کوین، ربات‌ها، عینک‌های واقعیت مجازی و تکنولوژی‌های نوین ظاهر می‌شود

.

رابطه‌ی انسان و فلز؛ از تقابل تا تأمل: فیلم در ابتدا با نگاهی انتقادی به تأثیرات فلز بر زندگی انسان شکل گرفت؛ از اشعه ایکس و انگشتر و قلم زنی تا موشک و تانک و … . همان‌قدر که فلز وسیله‌ای برای جنگ بوده، بستری هم برای آفرینش آثار هنری و تمدنی بوده است؛ از مجسمه‌سازی گرفته تا معماری و زیورآلات. در نتیجه، فیلم از یک روایت صرفاً تقابلی عبور کرد و به مسیری رسید که در آن «تأثیر متقابل» میان انسان و فلز برجسته می‌شود. انسان، فلز را شکل می‌دهد؛ و فلز، انسان را.

فیلم‌جستار؛ فرم و محتوا: زخم‌های فلز در قالب یک فیلم‌جستار ساخته شده؛ فرمی سینمایی که بر خلاف الگوهای کلاسیک داستان‌گویی، پیش‌بینی‌ناپذیر است. فیلم‌جستار نه تنها ساختاری غیرخطی دارد، بلکه بر اساس منطق تأملی و انتقادی پیش می‌رود. این نوع فیلم، ترکیبی‌ست از روایت شخصی، اندیشه‌ورزی، مشاهده‌ی تجربی و زیبایی‌شناسی آزاد. در این فرم، تصویر و صدا، صِرف عناصر روایی نیستند، بلکه خود به‌تنهایی معنا می‌آفرینند.

ویژگی دیگر فیلم‌جستار، میان‌رشته‌ای بودن آن است. زخم‌های فلز نیز از مرزهای هنرهای تجسمی، تاریخ، جامعه‌شناسی و فلسفه عبور کرده و روایتی را ارائه می‌دهد که می‌تواند با مخاطبان گوناگون در فرهنگ‌ها و زمینه‌های فکری مختلف ارتباط برقرار کند. فیلم، در عین ریشه داشتن در تجربه‌ای شخصی و ملی، می‌کوشد از محدودیت‌های بومی فراتر رود و به مسائلی جهانی بپردازد؛ مانند تکنولوژی، خشونت، تاریخ و آینده.

تجربه‌ی زیسته؛ از ایده تا اجرا: روند ساخت این فیلم، از سوم فروردین‌ماه ۱۴۰۴ آغاز شد و تا امروز ادامه یافته است. در این مسیر، آنچه برای من اهمیت داشت، نه فقط نتیجه‌ی نهایی، بلکه تجربه‌ی زیسته‌ای بود که از خلال تحقیق، نوشتن، تصویربرداری، تدوین و بازاندیشی در ایده‌ها شکل گرفت. این فیلم، حاصل تجربه‌ای مشترک و تلاشی پیوسته برای درک رابطه‌ای است که در آن، انسان در برابر فلز نمی‌ایستد، بلکه با آن وارد گفتگو می‌شود.

ساخت فیلم «زخم‌های فلز» حاصل هم‌افزایی اندیشه، تصویر و صدا بود؛ تلاشی جمعی که در بستر همکاری دوستانه شکل گرفت.
این اثر با کارگردانی و تدوین امیر رحیمی، نگارش جستار و فیلم‌برداری بنیامین لچینانی، و طراحی جلوه‌های ویژه توسط مهرشاد زمانی به انجام رسید.

همچنین سپاس ویژه داریم از دکتر فرنام مرادی‌نژاد و دیگر عزیزانی که با همراهی، حمایت و نگاهشان در شکل‌گیری این فیلم نقش داشتند.

«زخم‌های فلز» تلاشی‌ست برای بازخوانی رابطه‌ی دیرینه، پیچیده و چندلایه‌ی انسان با ماده‌ای که شاید سرد و بی‌جان به نظر برسد، اما درون خود، حامل زندگی، معنا و تاریخ است. این فیلم در نهایت، نه تصویری صرف از خشونت یا زیبایی، بلکه دعوتی است به بازاندیشی، انتخاب و صلح. زیرا صلح، برخلاف قدرت، از درون انسان می‌جوشد.

Print